Pokrewne Tematy
Obraz kobiety w Qur’anie
Środa, Październik 10, 2007
Jana Al-Oukla
(Magazyn Hlas 1419)
(Tłum. Marek Czachorowski)
Chwała Allahowi (subhana wa ta’ala), którego czcimy i prosimy o pomoc i przebaczenie, i do którego uciekamy w obronie przed złem, które jest w nas. Kogo Bóg właściwie prowadzi, tego nikt nie zwiedzie na manowce; kogo zaś Bóg zechce sprowadzić ze słusznej drogi, wtedy nikt i nic go na tę drogę z powrotem nie skieruje. Oświadczam, że Muhammad (salla allahu alejhi wa ssalam) jest sługą i wysłańcem Allaha (subhana wa ta’ala), posłanym z prawdą i zwiastującym Słowo Boże przed wybiciem ostatniej godziny. Mądrzy słuchają Boga i Jego Proroka. Kto natomiast sprzeciwia się Bogu, ten szkodzi jedynie sobie, a nie Bogu.
Bóg (subhanahu ła ta`ala) Rzekł, co oznacza w języku polskim:
O ludzie! Bójcie się waszego Pana, który was stworzył z jednej istoty i stworzył z niej drugą do pary; a z nich dwojga rozprzestrzenił wiele mężczyzn i kobiet. Bójcie się Boga, o którego jedni drugich pytacie, i czcijcie łona!(Qur’an 4:1).
Pozycja kobiety we wszystkich systemach społeczno-religijnych stała się jednym z najbardziej dyskutowanych tematów, bowiem właśnie kobieta tworzy zasadniczą jednostkę społeczeństwa. Jest matką, a przede wszystkim nauczycielką przyszłych pokoleń. Te dwie łączące się ze sobą role, winny dawać jej szacunek i najwyższe uznanie. Niestety, współczesność przyniosła nam wiele negatywnych zjawisk i pozmieniała hierarchię ludzkich wartości. Podczas, gdy emancypacja i równość w zachodnim pojęciu dała kobiecie tylko relatywną wolność, bowiem odebrała jej przynależne poważanie i respekt, tak ubóstwo i niestabilność Wschodu wtrąciły ją do błędnego kręgu tradycji oraz przesądów, opatrując przy tym etykietką mniej wartościowej istoty.
W ten oto sposób obraz kobiety jako pełnoprawnego, obdarzonego rozumem człowieka, rozminął się z powszechną życiową praktyką bez mała na całym świecie. I dlatego, że człowiek jest stworzeniem niedoskonałym i omylnym, które często schodzi z właściwej drogi, również i islam – ku naszemu żalowi – padł ofiarą narodowych tradycji, przesądów i nieprawd. Należy zatem odróżnić jego obce pierwiastki od rzeczywistego i prawdziwego islamu, który Bóg uczynił naszą wiarą. Taki bowiem islam już przed wiekami przyniósł kobiecie prawa i przywileje, podkreślił jej rolę w społeczeństwie, zapewniając jednocześnie ochronę przed męską samowolą. Najjaśniejszym tego dowodem jest Qur’an.
Przypomnijmy sobie najpierw, że islam uznał kobietę za niezależna osobowość i w odróżnieniu od chrześcijaństwa nie traktował jako tę, która przywiodła do popełnienia grzechu pierworodnego, ani też za jego nosicielkę. Qur’an wyraźnie ukazuje, że Ewa (w Qur’anie wprawdzie nie jest wprost tak nazwana, ale pozostańmy przy tym imieniu) zgrzeszyła wspólnie z Adamem. Bóg zaś wybaczył im (co oznacza w języku polskim):
Wtedy szatan spowodował, że potknęli się o nie, i wyprowadził ich z tego stanu, w którym się znajdowali. I powiedzieliśmy im: „Idźcie precz! Wy będziecie wrogami jedni dla drugich! Będziecie mieli stałe miejsce pobytu na ziemi i używanie do pewnego czasu.”(Qur’an 2:36).
Wtedy otrzymał Adam od swojego Pana pewne słowa i On zwrócił się ku niemu. Albowiem On jest Przebaczający, Litościwy!(Qur’an 2:37).
Kolejnym niemniej ważnym faktem jest to, że Qur’an zawsze zwraca się do mężczyzn i kobiet i traktuje obie płci za równowartościowe, jednakie przed Bogiem i jednakie w stosunku do Niego. To jasny dowód, iż ich umysłowe predyspozycje są równie cenne i ponoszą w związku z tym podobna odpowiedzialność.
W Qur’anie jest napisane, co oznacza w języku polskim:
A wierzący mężczyźni i wierzące kobiety są dla siebie nawzajem przyjaciółmi. Oni nakazują sobie to, co uznane, a zakazują sobie tego, co naganne. Oni odprawiają modlitwę i dają jałmużnę, są posłuszni Bogu i Jego Posłańcowi. Tym Bóg okaże miłosierdzie. Zaprawdę, Bóg jest potężny, mądry!(Qur’an 9:71).
Ktokolwiek pełni dobre dzieła – mężczyzna czy kobieta – i jest wierzącym – tacy wejdą do Ogrodu i nie doznają niesprawiedliwości nawet na łupinkę daktyla.(Qur’an 4:124).
Jeśli pojawiają się zarzuty, że niektóre wersety Qur’anu mówią o podporządkowaniu czy uzależnieniu kobiet od mężczyzn, to musimy podkreślić, że w tych przypadkach nie chodzi o umniejszanie wartości albo prawna nierówność kobiety, ale tylko o zaakcentowanie odmienności obu płci. Są to przede wszystkim różnice fizyczne, na podstawie których islam rozdzielił wzajemne obowiązki i prawa wewnątrz rodziny oraz całej społeczności.
Mężczyźni utrzymują i są opiekunami kobiet
ze względu na to, że Bóg dał wyższość jednym nad drugimi,
i ze względu na to,
że oni rozdają ze swojego majątku.
Przeto cnotliwe kobiety są pokorne
i zachowują w skrytości
(Qur’an 4:34).
Podstawową różnicą między mężczyzną a kobietą jest zatem siła fizyczna, która wszakże nie daje mężczyźnie nieograniczonego prawa władzy nad kobietą, ba, właśnie odwrotnie. Zobowiązuje mężczyznę do większej odpowiedzialności i obowiązkowości nie tylko wobec kobiety, ale również całej swej rodziny. Albowiem to on, a nie ona, odpowiada za ochronę oraz zapewnienie wszelkich potrzeb rodziny.
Islam określił dogłębnie jasne związki i reguły zachowania między mężczyzną a kobietą nie tylko w rodzinie, ale i poza nią. Zasady moralności, odpowiedzialnego i honorowego postępowania i powściągliwości muszą obowiązywać na równi obie płci, gdyż jedynie w takim przypadku kobieta będzie mieć zapewniony szacunek oraz bezpieczeństwo.
Powiedz wierzącym: niech spuszczają skromnie spojrzenia i niech zachowują czystość. To dla nich będzie przyzwoitsze. Zaprawdę, Bóg jest w pełni świadomy tego, co oni czynią!(Qur’an 24:30).
Qur’an udziela więc kobiecie dostatecznej ochrony przed napastowaniem i nieodpowiednim zachowaniem ze strony mężczyzn, podczas gdy na Zachodzie musza się one tej ochrony domagać często na drodze sądowej. Nie istnieje więc powód, dla którego muzułmanka nie mogłaby chodzić do pracy lub uczestniczyć w życiu publicznym, podobnie jak czyniły to pierwsze muzułmanki wraz z żoną Proroka Muhammada, Chadidżą. Islam nie pozbawił też kobiety prawa do wykształcenia, albowiem jak rzekł Prorok – kształcić się jest powinnością każdego muzułmanina i muzułmanki. Dla kobiety jest jednak naturalne, iż daje pierwszeństwo pieczy o rodzinę i wychowanie dzieci przed budowaniem kariery. Z tego powodu Qur’an najwięcej uwagi poświęca statusowi kobiety w rodzinie. Islam sprzeciwia się celibatowi, traktując związek małżeński jako nierozłączną część wiary, a zawarcie małżeństwa za czyn bogobojny. Małżeństwo jest dla dojrzałego muzułmanina stanem naturalnym, który chroni mężczyznę i kobietę przed grzechem. Co więcej, zapewnia kobiecie poczucie pewności i bezpieczeństwa.
W Qur’anie jest napisane, co oznacza w języku polskim:
I z Jego znaków jest to, iż On stworzył dla was żony z was samych, abyście mogli odpocząć przy nich: i ustanowił między wami miłość i miłosierdzie.(Qur’an 30:21).
Samemu zawarciu małżeństwa, w żadnym przypadku bez zgody kobiety, towarzyszy spisanie umowy ślubnej w obecności dwóch świadków i przedstawiciela niewiasty. Taka umowa musi określić wiano (mahr), czy też sumę, którą mąż ofiaruje żonie podczas ślubu, a jednocześnie kwotę (mahr mu’achchar) wypłacaną w razie rozwodu.
(Qur’an 4:19).I dawajcie kobietom wiana jako dar. Jeśli one jednak są dobre dla was i użyczą wam cośkolwiek z niego, to jedzcie to dla zdrowia i pomyślności. (Qur’an 4:4).
O wy, którzy wierzycie! Nie jest wam dozwolone abyście dziedziczyli kobiety wbrew ich woli. I nie przeszkadzajcie im zabrać część tego, co im daliście, chyba że dopuszczą się jakiegoś wszeteczeństwa oczywistego. Obchodźcie się z nimi w sposób przyzwoity. A jeśli czujecie względem nich wstręt, to, być może, czujecie wstręt do czegoś, w czym Bóg umieścił wielkie dobro.
Tak islam zabezpieczył kobietę przed męskimi kaprysami i niestabilnością. W żadnym wypadku nie powinna ona stać się celem mężowskiej agresywności czy obojętności.
Jeśli kobieta obawia się złego traktowania lub obojętności ze strony swojego męża, to nie będą mieli grzechu, jeśli dojdą między sobą do zgody, bo zgoda jest lepsza.(Qur’an 4:128).
Islam uważa małżeństwo za związek obowiązujący, który ma być trwały, co nie oznacza, że nie do rozwiązania. W odróżnieniu od chrześcijaństwa uznaje instytucję rozwodu, traktując go jednakże za czyn zasługujący na potępienie (makruh). W wielu wersetach Qur’anu znajdziemy wskazówki dotyczące właśnie rozwodu. Jest to zrozumiałe, bowiem problemy rozwodowe staja się często polem bitewnym. Qur’an wielokroć zachęca wiernych, aby związek małżeński, o ile jest to konieczne, zakończyć uprzejmie i honorowo, sprawiedliwie oraz spokojnie.
W Qur’anie jest napisane, co oznacza w języku polskim:
Ci, którzy przysięgają odejść od swoich kobiet, powinni czekać cztery miesiące. Jeśli oni powrócą... zaprawdę, Bóg jest przebaczający, litościwy! A jeśli zdecydują się na rozwód – zaprawdę, Bóg jest słyszący, wszystkowiedzący!(Qur’an 2:226, 227).
Dajcie im mieszkania, tak gdzie wy mieszkacie, stosownie do waszych środków! Nie wyrządzajcie im przykrości i nie stawiajcie ich w trudnej sytuacji! A jeśli są brzemienne, to łóżcie na ich utrzymanie, aż złożą swe brzemię! A jeśli one karmią wasze dziecko, dawajcie im za to wynagrodzenie i porozumiewajcie się ze sobą godnie! A jeśli napotykacie jakieś trudności, to niech karmi je inna!(Qur’an 55:6).
Ludzie nieznający islamu obwiniają go o to, że daje pierwszeństwo i więcej praw mężczyźnie, choć równocześnie nie uświadamiają sobie ile odpowiedzialności oraz obowiązków zostało mu powierzonych. A powiedzmy sobie szczerze, iż dzięki zachodniemu pojęciu kobiecej emancypacji mężczyźni przekazali wielką część swoich powinności właśnie kobietom. Podobnie tak krytykowane, a co więcej wyolbrzymiane, jest znaczenie wielożeństwa w islamie. To prawda, że Qur’an dozwala w pewnych okolicznościach na poligamię, czy raczej związek z maksymalnie czterema niewiastami, ale z drugiej strony zachęca do monogamii.
W Qur’anie jest napisane, co oznacza w języku polskim:
A jeśli obawiacie się, iż nie będziecie sprawiedliwi względem sierot… Żeńcie się zatem z kobietami, które są dla was przyjemne – z dwiema, trzema lub czterema. Lecz jeśli się obawiacie, że nie będziecie sprawiedliwi, to żeńcie się tylko z jedną albo z tymi, którymi zawładnęły wasze prawice. To jest dla was odpowiedniejsze, abyście nie postępowali niesprawiedliwie.(Qur’an 4:3).
Wy nie będziecie mogli być sprawiedliwi dla każdej z waszych kobiet, nawet gdybyście chcieli. Ale nie odsuwajcie się całkowicie, aby jednej z nich nie pozostawić jakby w zawieszeniu. A jeśli się pogodzicie i będziecie bogobojni, to, zaprawdę, Bóg jest przebaczający, litościwy!(Qur’an 4:129).
Jeżeli zastanowimy się nad powyższymi wersetami, to bez wątpienia bardziej moralne oraz korzystniejsze dla kobiety jest być kolejna małżonką, która ma swoje prawa, nie zaś wyłącznie kochanką, której można się pozbyć w dowolnej chwili. Co więcej, w zachodnich układach małżonka częstokroć wie o istnieniu kochanki swego męża, ale toleruje ją w interesie zachowania rodziny. Jest to nie tylko niemoralne i niesprawiedliwe, co poniżające i urażające najgłębsze uczucia. Dlatego Qur’an dla dobra kobiety ustanowił równy podział odpowiedzialności i powinności tak w stosunku do pierwszej, jak i do pozostałych małżonek.
Laicy poddają krytyce także prawo dziedziczenia. Jeśli jednak przypomnimy sobie fakt, że finansowe zabezpieczenie rodziny spoczywa na barkach mężczyzny, a nie żony, ponieważ ta ma zawsze gwarancję, że zaopiekuje się nią bądź ojciec, brat, mąż czy syn, zatem musimy zrozumieć również różność roszczeń do udziału w spadku, które Qur’an szczegółowo ustanawia.
W Qur’anie jest napisane, co oznacza w języku polskim:
Mężczyznom przypada część tego, co pozostawili rodzice i krewni: i kobietom przypada część tego, co pozostawili rodzice i krewni. Czy to będzie mało, czy dużo, to jest udział obowiązujący prawnie.(Qur’an 4:7).
Z pewnością znajdziemy w Qur’anie więcej wersetów wskazujących osobom powątpiewającym, że islam nie tylko uznał kobietę za osobę niezależną i obdarzoną rozumem, ale również przyniósł jej równouprawnienie w sprawach osobistych oraz publicznych, w dostępie do wykształcenia i uzyskiwania nagrody za swoje czyny. Poręczył jej prawo do swobodnego wypowiadania poglądów, rozwijania przedsiębiorczości, zarabiania, posiadania majątku i uczestniczenia w działaniach społecznych, jak się to działo za pierwszych muzułmanów.
W Qur’anie jest napisane, co oznacza w języku polskim:
I wysłuchał ich Pan: „Ja nie pozwolę zginąć żadnemu uczynkowi tego spośród was, który czyni dobro, czy będzie to mężczyzna, czy kobieta. Jesteście zależni jedni od drugich”.(Qur’an 3:195).
Co więcej, do wszystkich tych praw musimy dołączyć respekt i cześć, jaka cieszy się muzułmańska kobieta jako matka. Sam Prorok Muhammad głosił, że Raj spoczywa pod stopami matek. Oczywiste, iż islam nie dał kobiecie wyłącznie praw i zabezpieczeń, co byłoby niesprawiedliwe. Także więc i ona niesie swoją część odpowiedzialności, bowiem Bóg sprawiedliwie rozłożył wszelkie powinności między mężczyznę i kobietę.
All rights not reserved. © X Copyright: W islamie nie ma "praw autorskich". Dozwolone jest korzystanie, kopiowanie i przekazywanie innym danych znajdujących się na portalu Islam w Polsce. Przekazywanie wiedzy z dziedziny islamu jest nawet obowiązkiem religijnym. Prosimy jednak o podanie adresu i nazwy portalu jako źródła.